Frans van der Hoff

...now browsing by tag

 
 

Manifest van de armen 2

zondag, maart 6th, 2011

In het hoofdstuk Een andere wereld is mogelijk

geeft Frans van der Hoff vijf stellingen

(zie MANIFEST VAN DE ARMEN, pag. 56)

1. Economie is er ten dienste van mensen en niet omgekeerd.

Mensen zijn burgers; burgers zijn actieve, bewuste consumenten die keuzes maken.

2. Ontwikkeling wordt afgemeten aan mensen en niet aan zaken en geld.

BNG (Bruto Nationaal Geluk) in plaats van BNP (Bruto Nationaal Produkt).

3. Groei en ontwikkeling zijn twee verschillende dingen; groei betekent niet per se ontwikkeling.

Meer geld, meer inkomen is niet hetzelfde als meer ontwikkeld (en dus gelukkiger).

4. Geen enkel economisch proces kan zich voltrekken in de marge van wat ecosystemen leveren.

Duurzaamheid is uitgangspunt; niet alleen een achteraf toe te voegen waarde.

5. Economie is een onderdeel van een groter begrensd en gesloten geheel, de biosfeer; dus is oneindige groei een onmogelijkheid.

We moeten zuinig zijn op onze planeet en er zitten grenzen aan.

 
 
Ik ben zo vrij de laatste pagina’s van het boek van Frans van der Hoff hieronder over te nemen. Overigens kan men het hele boek digitaal oproepen op: http://www.hetgeleboekje.nl/nl.html.

 
 

Frans van der Hoff: Ik heb gedroomd van een andere wereld

Sociale economie bestaat, dat is een feit. Het is tijd dat het officieel en door het grote publiek wordt herkend als een andere vorm die de overheersende economie uitdaagt. Een meer solidaire wereld is mogelijk en urgent, ondersteund door een ethiek van algemeen welzijn dat zorg heeft voor de planeet aarde en de gehele mensheid. Niemand heeft het recht zichzelf toe te eigenen wat allen toebehoort. Dat houdt in een verantwoordelijk en duurzaam gebruik van de natuurlijke hulpbronnen. Dat verplicht eveneens de samenhang van het beheer van de natuur te verbeteren en de band te versterken die het lot verbindt van de mensen en van de planeet die zij bewonen. Talrijke pogingen van de sociale economie zijn met goed gevolg begonnen, vooral die welke betrekking hebben op de rechtvaardige handel. Ze hebben zich volgens de beginselen van een biologische landbouw ontwikkeld in een eerlijker verdeling van de rijkdommen.

De denkbeelden die een leidende rol spelen in de  sociale en solidaire economie geven aan de economie de plaats die deze in de samenleving verdient. Tot nu toe heeft de economie een overheersende invloed gehad door eenzijdig de keuzes van de mensheid te bepalen. Het is tijd om de mens zijn humaniteit terug te geven en aan de aarde zijn mogelijkheid tot samenleven. Een menselijk wezen is meer waard dan de enkele euro’s in zijn beurs of op zijn spaarbankboekje.

Het enig ware bestaat niet, er zijn meerdere wegen die leiden naar een betere wereld. Alle wegen, alle sporen moeten worden onderzocht, geen enkele mag worden vergeten. Kapitalisme is een eenzijdig gedachtemonster dat geen enkele verbetering, geen enkele kritiek duldt. In het neoliberalisme worden geen vragen gesteld over het erkennen en verbeteren van fouten en er worden geen uitwassen erkend; er bestaat maar één weg, die van de markt. Het is trouwens aan te bevelen geen vertrouwen te hechten aan de valse schijn van de ‘maatschappelijke verantwoordelijkheid en die voor het milieu’ die multinationals plotseling hebben ontdekt. Het dient alleen maar als een doekje voor het bloeden. Hierdoor laten de grote maatschappijen geloven dat zij een nieuwe weg inslaan, terwijl zij in feite voor zichzelf een nieuw maagdelijk imago creëren, zonder iets te veranderen; zij schuiven goedkoop alle verantwoordelijkheid van zich af voor hun daden uit het verleden, in het heden en in de toekomst.

In werkelijkheid is alles met elkaar verbonden, de rechtvaardige handel, het milieu, het maatschappelijke, het economische, het politieke en zelfs ook het microcredit. Dit ontkennen is het leven ontkennen, in essentie zelfs de menselijkheid. Voor allen die betrokken zijn bij de rechtvaardige handel is het milieu een kerngegeven. Meer dan vijfentwintig jaar geleden hebben wij samen met een aantal medewerkers, met name kleine boeren, een beeld gekregen van wat we nu de markt van rechtvaardige handel kunnen noemen, met kleine producenten. Men kan zich immers niet veroorloven iets voort te brengen dat een juiste prijs voor de boer verzekert maar op de lange duur schade berokkent aan het milieu. En het omgekeerde geldt evenzeer.

Door het ontwikkelen van de rechtvaardige handel hebben wij de aanval geopend op maatschappelijk
onrecht maar ook op het vraagstuk van de overleving van onze planeet. Alles hangt met elkaar samen. Het ongeremde kapitalisme heeft al die vervuiling en besmetting van mens en aarde op zijn geweten. Wij stellen oplossingen voor om een deel van het kwaad dat ons treft, te verhelpen. Want de verantwoordelijkheid van komende generaties wordt op het spel gezet. De beweging komt van onderen. Het is nog niet voldoende, maar het gaat vooruit. De arme boeren, de kleine producenten hebben zich verenigd om alles te veranderen want het model dat het ultraliberalisme hen van bovenaf probeerde op te leggen, beviel hen niet. Samen met hen hebben wij een nieuwe markt in het leven geroepen die ontmoeting mogelijk maakt met consumenten die dezelfde intenties hebben.

Regeringen zullen niet van harte uit eigen beweging hun politiek veranderen. Mijn ervaring heeft bewezen dat ze gedwongen moeten worden door hun de weg te wijzen en het voorbeeld te geven. Als honderdduizend mensen met hun wensen de straat op gaan, zullen ze meer gewicht in de schaal leggen dan afzonderlijke personen. Ook de consumenten kunnen hun stem laten horen zoals het succes van Max Havelaar in de hele wereld heeft laten zien.

Ik geloof in de noodzaak een beweging van onder naar boven voor te stellen, er over te spreken en te blijven benadrukken. Producenten moeten dit doen, consumenten eveneens, zoals al diegenen die in opstand komen tegen de wanverhoudingen van de markt. Maar het past om dit op een georganiseerde manier te doen. Alleen op deze voorwaarde zullen wij er in slagen dat er naar ons wordt geluisterd. En als de economie weer in de goede richting is gezet, volgt de rest vanzelf.

(MANIFEST VAN DE ARMEN, pag. 75 tot 77)

Manifest van de armen 1

maandag, december 27th, 2010

MANIFEST VAN DE ARMEN

Solidariteit tot het uiterste

Tijdens de kerstdagen heb ik de gelegenheid gehad het gele boekje van Frans van der Hoff te lezen. Onder de titel ‘Manifest van de armen’ schetst hij in 77 pagina’s een nuchtere benadering van de economische crisis en laat hij een duurzaam alternatief zien. Wie Frans van der Hoff kent, weet dat het dan gaat over rechtvaardige handel. Dat model heeft hij gedurende de voorbije 40 jaar te midden van de armsten in Mexico uitgewerkt. Met hen heeft hij een grote coöperatie van koffieboeren opgericht en daarmee aan de producentenkant van de rechtvaardige handel, Fair Trade, gestaan. Aan de consumentenkant is deze priester-arbeider één van de twee bedenkers van Max Havelaar, het keurmerk dat zich over Europa heeft verspreid.

De auteur heeft zijn leven lang gewerkt aan de verbinding tussen mensen, hun leven en levensonderhoud en de omgeving waarin ze leven. Als een van de weinigen heeft hij niet alleen ideeën over hoe de wereldhandel anders en beter kan, maar werkt hij concreet aan een ander handelssysteem. Zeker nu we van de ene financiële crisis in de andere vallen, blijft zijn kritiek staan. Zolang het alleen gaat om groei en steeds meer gewin, zullen er mensen de dupe zijn van de inhaligheid van enkelen. De winst van de één wordt tot verlies voor de ander. En uiteindelijk putten we onze energie en voedselvoorraad uit. De grote ongelijkheid in levensstandaard en levenskansen zijn daarvan een duidelijk gevolg.

De werking van de naastenliefde, caritas, die de ander ongewild behandelt als een object, een ding, en niet als een subject, een levend wezen, lost daarin niets op. Bedelen om geld is het meest vernederende op de wereld. En ontwikkelingshulp is een vorm van neokolonialisme, die erop gericht is de rijkdommen en grondstoffen te pakken, de massa te bekeren, voor zich te winnen en koest te houden. Het is een verkeerde insteek voor duurzame ontwikkeling. Het moet niet gaan om het BNP (Bruto Nationaal Product) maar om het BNG (Bruto Nationaal Geluk). Daarin komt er aandacht voor het geheel.

De rechtvaardige handel biedt mensen een eigen inkomen, waarbij zij zelf kunnen zorgen voor wat zij belangrijk vinden en ze niet afhankelijk zijn van liefdadigheid. Zoals een koffieboer eens heeft gezegd: “We hoeven geen hulp. We zijn geen bedelaars. Als jullie ons een redelijke prijs betalen voor onze koffie, dan kunnen we het voortaan zonder hulp stellen.”

Intussen heeft het model van de rechtvaardige handel zijn bestaanszekerheid bewezen. Dat resultaat blijkt uit pogingen, die de grote tegenstanders van destijds nu doen om ook een hap uit de koek te kunnen opstrijken. Er zijn al veel consumenten die via Max Havelaar bewust ‘kopen van iemand’ en niet zomaar iets kopen; en zo zorgen voor een omzet van ongeveer 3% van de totale handel. Samen met de producenten geven zij op hun manier van onderop aan, dat een andere handel gewenst is en voeren ze die uit. Een kleine stap in de goede richting, die vraagt om meer deelnemers.

Goed dat dit heldere boekje, waarin de bescheiden werker in Mexico zijn gedachten concreet neerzet voor een breder publiek, er is gekomen. Het vraagt om veel lezers en nog meer om navolgers. Het is te bestellen via http://www.manifestvandearmen.nl/auteur.html.